TR
İş Yerinde Gürültü ve Titreşim Ölçümü: Maruziyet Sınırları
Gürültü en yaygın meslek hastalığı, el-kol-bütün vücut titreşimi ise kas-iskelet ve dolaşım bozukluğudur. Bu yazıda ölçüm yöntemi, sınır-uyarı değerleri, kişisel doz hesaplaması ve kontrol sırasını mühendislik pratiğiyle özetliyoruz.
Gürültü ve titreşim, iş yerinde en sık görülen fiziksel maruziyetlerdir. Gürültü kalıcı işitme kaybının birinci nedeni; el-kol ve bütün vücut titreşimi ise beyaz parmak-sendromu, bel hasarı ve dolaşım bozukluklarının aracıdır. Her iki etken de ölçülmeden yönetilemez: sınır, uyarı değeri ve kişisel doz, yönetmeliğin ortak dili mühendis ölçümüdür.
Ölçümün Dili
| Etken | Ölçüm Büyüklüğü | Yaygın Eşik |
|---|---|---|
| Gürültü | Günlük maruziyet (dB(A), Leq) | Uyarı 80, sınır 85 dB(A) |
| El-kol titreşim | A(8) m/s² | Uyarı 2.5, sınır 5 m/s² |
| Bütün vücut titreşim | VDOE m/s² | Uyarı 0.5, sınır 1.0 m/s² |
Gürültüde kaynak ses gücü, ortam yansıma ve süre birlikte ölçülür; kişisel maruziyet dozu, işçinin gün boyu taşıdığı dosimetreden gelir. Titreşimde alet-makine-çalışma-duruşu kombinasyonu A(8) üzerinden doza dönüşür. Ölçümü; ortam değil işçinin-kaynağın-doğunun-gerçek temsil ettiği sonuç belirler.
Kontrol Sırası: Mühendislik Önce
Yönetmeliğin yükümlülük sırası nettir: önce kaynaktan bastırma (düşük sesli alet, dengeleme, izolasyon takozu, susturucu), sonra yol kesme (akustik kabine, bariyer, rezonans yalıtımı), en sonra kişisel koruma (kulaklık-fiş, titreşim eldiveni) ve süre-yoğunluk sınırlaması. Kulak koruyucunun SNR değeri ile ortam gürültüsü uyumu, makine-tezgâh muayenesi içindeki titreşim-balans ölçümüyle birleşir. Ortam tarafında HVAC sistem kontrolü fan-kaynak frekanslarını ve hava akış şikâyetlerini yakalar.
Programa Bağlama
- İş-itme-doç profili envanteri; hangi işçinin hangi kaynağa ne kadar maruz kaldığı net.
- Periyodik ölçüm planı (değişim-arıza-yenilenme tetikleyicisi); analiz çıktılarıyla trend takibi.
- Aşım durumunda düzeltme-doğrulama; kulak-KKD eğitim-uyum denetimi ile sağlık gözetimi eşgüdümü.
Gürültü sessiz ilerler, işitme kaybı geri dönmez. Bu yüzden ölçümü bir kez yapılıp unutulacak rapor değil, değişen makinelerle güncellenen yaşayan bir program olarak ele alın.
Yazar: KYF Test Mühendislik Ekibi • Son güncelleme: Eylül 2026