TR
Giyotin Makas
Giyotin makasların periyodik kontrolü: bıçak koruması, ışık bariyeri, iki-el kumanda ve hidrolik fren emniyeti muayenesi. Yetkili mühendis, imzalı rapor.
Giyotin makas periyodik kontrolü, sac levhaların kesilmesinde kullanılan hidrolik-mekanik giyotin ve kafa makasların (shears); kesme ağzı koruması, geri dayama güvenlik organları, iki-el kumanda ile ışık bariyeri donanımı ve hidrolik-baskı fren emniyetinin yılda en az bir kez yetkili mühendislerce test edilmesidir. Makas kazaları; operatör elinin bıçak-çene arasına sıkışması ve kesilen parçanın fırlatılması senaryolarında odaklanır.
Kritik Güvenlik Organları
- Kesme ağzı koruması: Üst bıçak rayını örten ayarlanabilir kapak; kesme hattına el erişimini engelleyen ışık bariyeri / lazer izleme (giyotin için ESME benzeri sistem) ve güvenlik mesafesinin TS EN ISO 13855'e göre doğrulanması.
- Geri dayama: Sacı iten otomatik dayama (back gauge) ile parmak/plaka kilitleme; kesimden sonra parçanın operatöre geri tepmesi (kick-back) önleme aparatları; konum şalterleri.
- Kumanda: İki-el basılı olmadan kesme yasağı, simultane gecikme süresi (TS EN 574) ve anti-tie-down; ayak pedalı varsa koruma kapak ve geçikme kilidi.
- Hidrolik-fren: Üst bıçak tablasının asılı kalması (baskı payı/preser bar) ve düşme emniyeti; hidrolik destek valfleri; silindir sızıntısı ve aşırı yük valfi.
- Elektrik: Acil stop, kapak interlock'u, emniyet PLC; TS EN 60204-1 topraklama-izolasyon; termal tarama; pano-kablo hasar.
Periyodik Test ve Ölçümler
- Interlock/algılama testi: Bariyer ve lazer fonksiyonunun test çubuğu ile algılanma ve duruş süresi ölçümü; bypass izi arama.
- Kesme testi: Bıçak boşluk ve keskinlik (burr) kontrolü; parça fırlatma taraması; dayama kilidi işlevi.
- Acil durdurma: Üst tablanın durması ve düşme testi; preser bar tutuşu; frenleme mesafesi.
- Elektrik ölçüm: Topraklama sürekliliği, izolasyon direnci, RCD; motor koruma ve emniyet devresi (TS EN ISO 13849).
- İş sağlığı: Gürültü, kesilen kenar burr yaralanması, aydınlatma; eldiven ve kesik önleyici (anti-cut) giysi; yığılma-istif güvenliği.
Mevzuat ve Standartlar
Sac kesme makası 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanları Yönetmeliği uyarınca yılda en az bir periyodik kontrole tabidir. Teknik referans; metal kesme makaslarının genel güvenliği TS EN 880 (shearing machines), algılamalı koruyucu sistemler TS EN ISO 13855 / TS EN 999, iki-el kumandada TS EN 574, fonksiyonel emniyette TS EN ISO 13849, koruma-kilitlerde TS EN ISO 14119/14120 ve makine elektrinde TS EN 60204-1'dir. CE işaretli makinelerde risk değerlendirme dosyası kontrolde istenir.
Riskler, Öneriler ve Sonuç
En yaygın uygunsuzluk, ince saclarda erişim için ışık bariyerinin kapatılması veya dayama aparatının sökülmesidir; bu doğrudan el-sıkışma kazası üretir. Bıçak boşluğu bozulduğunda sac kayar ve kesimden sonra parça fırlar. İşletmeye: her vardiya bariyer test-çubuğu doğrulaması, keskinlik-boşluk kontrolü, bıçak değişiminde LOTO ve kopan parça için manyetik/otomatik taşıma önerilir. Muayene sonunda imzalı periyodik kontrol raporu sunulur. Giyotin makas kontrolleri Makine ve Tezgâhlar grubumuzdadır; Abkant ve Sac İşleme sayfalarımızı inceleyebilir, randevu için bize ulaşabilirsiniz.
Giyotin Makas Periyodik Kontrolü Hakkında SSS
Giyotin, sacı üst ve alt bıçak arasında makaslayarak keser; operatörün eli sacı beslerken ve çekerken bıçak bölgesindedir. Tehlike, üst bıçağın veya baskı balansomunun elin üstüne inmesi, koruma perdesinin by-pass edilmesi ve geri hareketin beklenmedik kapanmasıdır. Bu nedenle denetim; bıçak bölgesini koruyan ışık perdesi, parmak koruyucular, baskı balansı-altı mesafe, iki-el kumanda eşzamanlılığı ve bıçak düşme durdurması etrafında kurulur.
Işık perdesi müdahale-kesme testi uygun güvenlik mesafesiyle (yaklaşma hızı-durma zamanı) doğrulanır; üst bıçak hidroliğinin yük altında kaçması (drift) ölçülür. Hold-down baskının basınç-emniyet (patlama-karşı) valfi ve düşme durdurması denenir; iki-el kumanda basma eşzamanlılığı, arka dayama (back gauge) çarpışma emniyeti, yan kılavuz ve kapak bariyerleri, çift yönlü mantar acil durdurma ve anahtarlı başlatma kontrol edilir. Elektrik izolasyon-topraklama-bağlama-kaçak akım ölçümleri yapılır; bıçak köşe aşınması, çentik ve parça fırlatma siperi denetlenir; kesme kalınlık kapasitesi etiketi ile CE-kılavuz-bakım kaydı incelenir.
Perde by-pass veya arızalıysa (el bölgesindeyken bıçak kapanıyor), drift valfi kaçırıp baskı düşüyorsa, baskı-emniyet valfi devre dışı veya gevşekse, iki-el kumanda gecikiyorsa, acil durdurma çalışmıyor ya da erişilemezse, izolasyon-topraklama-kaçak akım arızalıysa, bıçak kırık-çentikli veya fırlatma siperi yoksa tezgâh kırmızı etiketle devre dışı bırakılır. Onarım sonrası perde-kesme-durma zamanı testiyle doğrulama yapılır; koruma by-passına yetki kısıtı getirilir, besleme-geri çekme el pozisyonları eğitimle güvence altına alınır.
Mühendis muayenesi İş Ekipmanları Yönetmeliği uyarınca yılda birdir; ışık perdesi hızlı müdahale testi günlük ve kayıtla, baskı valfi fonksiyon kontrolu aylık planlanır. Üretici takvimi (bıçak bileme, boşluk-ön açıklık ayarı, hidrolik yağ-filtre, balans valf) ara bakım olarak işler. Otomotiv gibi yoğun hatlarda altı aylık ara kontrol önerilir. Eğitim; kalıp (bıçak) değişiminde LOTO, iki-el avuç pozisyonu, sac kenar kesilmesine karşı deri eldiven ve parmak koruma kurallarıdır. Rapor, test-log, bakım ve eğitim belgeleri İSG dosyasında toplanır.