Çekici Dozerler

Çekici dozer (paletli dozer) periyodik kontrolü, toprak işlerinde sürükleme-yığma yapan, ön bıçak ve çoğu modelde arka ripper (çizici) ile çalışan paletli iş makinelerinin; kaldırma-baskı hidrolik organları, bıçak ayar silindirleri, palet-yürüyüş grubu, devrilme-düşme koruma yapısı (ROPS/FOPS), kabin görüş ve sinyalizasyon donanımının yılda en az bir yetkili mühendisçe denetlenmesidir. Dozer, makinenin kendi ataleti ve bıçak üzerindeki yanal yüklerle çalıştığı için denge kaybı ve palet arızası kaynaklı kazalara açıktır.

Kontrol Kalemleri

• Hidrolik kaldırma-basınç: Bıçak kaldırma-tilt ve ripper silindirlerinde sızıntı, hortum yaşlanması ve patlama emniyet valfleri; silindir krom yüzeyi çizik-çukur kontrolü; bağlantı pin-burç boşluk ölçümü.
• Palet yürüyüş: Palet gerilimi ve bağlantı pimi aşınması, alt-üst taşıyıcı makara-yatakları, ayna (sprocket) diş bütünlüğü; palet boşluğunun üretici bandıyla karşılaştırılması.
• Yapısal ve koruma: ROPS/FOPS kafes bağlantılarının çatlak-cıvata kontrolü, cam-kapı sağlamlığı, bıçak kumanda kolu kilitleri (servis sırasında düşme önleme); şasi pim-burç (pivot) boşlukları.
• Fren-güç aktarma: Direksiyon frenleri (clutch-steering), son fren, park kilidi; şanzıman-tork konvertör davranışı, egzoz ve yangın riski (kuru ot-fiber sarması).
• Görüş-uyarı: Geri görüş kamerası-sensörü, ikaz lambası, korna; kör nokta analizi; kabin içi aydınlatma ve koltuk emniyet kemeri (interlock).

Periyodik Test ve Ölçümler

Testler; bıçak tam kaldırıp basma döngüsünde sarkma ölçümü, ripper hidrolik basıncının kontrolü ve silindir amortisman davranışının doğrulanmasıyla başlar. Palet gerilimi şasi-mesnet metre ölçüsü veya pin aşınma profiline göre değerlendirilir; aşınmış ayna-diş kombinasyonu, paletin boşluğa çalışması ve kopması riskini büyütür. Fren testi nominal yüklü seyirde (güvenli kapalı alanda) durma mesafesi ve eğimde tutma ile yapılır; direksiyon fren balatalarının eşit tutması araştırılır. Kabin yapısında onarım izi varsa ROPS sertifikasının geçerliliği sorgulanır — kaynakla onarılan kafes, koruma özelliğini yitirdiği için değiştirilmelidir. Son olarak hidrolik yağ numunesi ile pompa-aşınma takibi ve termal kamera ile hortum-boru sıcak nokta taraması yapılır.

Mevzuat ve Standartlar

Dozerler, 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanları Yönetmeliği'nin kendi yürür iş makinelerine ilişkin ekleri ile 2006/42/AT Makine Direktifi kapsamında yılda en az bir periyodik kontrole tabidir. Teknik referanslar; genel güvenlik TS EN 474-1, dozerlere özgü güvenlik TS EN 474-5, devrilme koruma yapılarında ISO 3471, düşen cisim korumasında ISO 10269, görüşte ISO 5006 ve sıvı güçlerinde ISO 4413'tür. Gürültü tarafında dış ortam gürültüsü (2000/14/AT eşdeğeri ulusal düzenleme) ve kabin içi maruziyet limitleri izlenir.

Riskler, Öneriler ve Sonuç

En sık kazalar; palet boşluğunda sıkışma (bakım sırasında krikosuz palet üstünde çalışma), bıçak altına girme (hidrolik sızıntıyla serbest düşme) ve geri manevrada yaya ezilmesidir. Bu yüzden bakım palet altı takozla ve motor stop edilerek yapılır; bıçak servis konumu yere indirilmiş ve kilitlenmiş olmalıdır. Sarp-zemin şev çalışmalarında devrilme riski, makine eğim göstergesi ve operatör eğitimi ile yönetilir. İşletmeye: vardiya başı palet-hortum-görüş kontrolü, eğim-karşı yamaç prosedürü ve geri görüş yardımcısı zorunluluğu önerilir. Muayene sonunda ölçüm ve bulgularla imzalı periyodik kontrol raporu sunulur. Dozer kontrolleri İş Makinelerinin Periyodik Kontrolü başlığımızdadır; Yükleyiciler ve Skreyperler sayfalarımızı inceleyebilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.