TR
Yalıtım Testi
Trafo sargılarında yalıtım testi: megger ile izolasyon direnci, PI/DAR tayini ve polarizasyon analizi. Nem-kirlilik-yaşlanma teşhisi, imzalı mühendis raporu.
Yalıtım testi, transformatör sargılarının toprağa ve birbirlerine karşı yalıtım direncinin megger (izolasyon test cihazı) ile ölçülmesi; polarizasyon endeksi (PI) ve dielektrik absorbsiyon oranı (DAR) tayinleriyle yalıtım sisteminin nem, kirlilik ve yaşlanma bakımından değerlendirilmesidir. Tek bir direnç değisi, yalıtımın durumu hakkında kısmi bilgi verir; zamanla değişen akımın (absorpsiyon) incelenmesi ise yalıtımın "ıslak-mi, kirli-mi, yaşlı-mı" olduğunu ayırt eder. Test, yağlı ve kuru tip trafolarda, OG/AG sarımlarında uygulanır.
Ölçüm Mantığı: PI ve DAR
- Izolasyon direnci (R60): Belirli DC test gerilimi altında 60. saniyedeki direnç; sıcaklığa normalizasyon tablolara (yaş için tipik referans) göre düzeltilir. Değer, üretici verisi ve önceki yıllarla kıyaslanır.
- DAR (R60/R30): 30 ve 60. saniye okumalarının oranı; kısa sürede yön veren bir göstergedir. DAR ≥ 1,4 genellikle kabul (kuru ve temiz yalıtım) işareti.
- PI (R10dk/R1dk): 1 ve 10. dakika dirençlerinin oranı; polarizasyon sürecini ölçer. PI ≥ 2,0-4,0 bandı yaş-tipine göre iyi; düşüş nem veya kirlilik işaretidir. Yaşlı kağıt yalıtımında PI yüksek kalabilir — nemli-kirli yalıtımla ayrıştırmada R60 mutlak değeri ve trend birlikte okunur.
- Kademeli gerilim (ramp/step voltage): Şüpheli sonuçlarda dielektrik absorbsiyon akımının gerilimle değişimi izlenerek kanal-kaçak ayrımı yapılır.
Uygulama Adımları
Test öncesi sarım de-enerjize, toprak boşaltmalı ve çevre sıcaklığı-nem kaydedilmiş olmalıdır; koruma-elektronik donanım (termometre devreleri, PT100, aydınlatma) ölçüm geriliminden korunmak için ayrılır. Ölçüm sırası: HV-EV, EV-LV, HV+EV-LG, LV+EV-LG kombinasyonları; her kademede 10 dakikalık PI protokolü sabit süre tutularak alınır. Yağlı trafolarda yağ sıcaklığı referans sıcaklığa yakınsa düzeltme faktörü minimumda olur; aşırı soğuk/sıcak okuma yorumu saptırır. Ölçümler sabit ve bilinen bir test gerilimiyle alınmalı, cihazın bu gerilimdeki çıkış kısa devre akımı protokolde belirtilmelidir. Test bitiminde sarımların toprak boşaltılması güvenlik gereğidir; şarjlı kalan yalıtım, dokunma gerilimi riski taşır ve ölçüm personeli için kabul edilemez.
Yorumlama, Mevzuat ve Sonuç
Düşük R60 + düşük PI: nem/kirlilik (kurutma-şartlandırma veya bushing temizliği gerekir). Düşük R60 + yüksek PI: yüzey kaçağı (porselen kirlenme, yağ filmi). Zaman içinde ani düşüş: dahili nem girişi veya çatlak-bushing kaçak şüphesi — İzolasyon (Röle/Gaz) Testleri ve yağ nemi ile doğrulanır. Test; 6331 sayılı Kanun ve Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği yükümlülükleri kapsamındadır; yöntem referansı IEEE C57.12.90 / IEC 60076-1 ve saha uygulamasında IEEE Std 43 (dönen makine ve trafo yalıtım değerlendirme kılavuzu) kabul sınırlarıdır. Ölçümler imzalı protokolle (cihaz seri-no ve kalibrasyon bilgisiyle) raporlanır; sonuçlar trend dosyasına işlenir. Bu test Trafo Test ve Analizleri grubumuzdadır; komple test setleri için Hücre Yalıtım Testi sayfamıza göz atabilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.
Yalıtım Testi Hakkında SSS
Yalıtım direnci (IR, megaohmmetre ile örn. 5 kV), polarizasyon indeksi (PI-dielektrik absorption-DAR), kapasitans ve tan δ (dissipation factor-dielektrik kayıp) ölçümleri ile gerekirse kademeli doğru-gerilim (DC) veya yerinde VLF-osilografik kısmi deşarj (PD) taraması içerir. Bu ölçümler sargı-izolasyonun kirlilik-nem-yaşlanma ve tabaka-zayıflaması durumunu verir; IR-PI bir anda, tan δ-kapasitans frekans bazlı bozunma trendini gösterir.
Trafo tamamen enerjisiz-topraklanmış-ayrılmış olmalı, bushing-sargı-gövde bağları test topolojisine göre çözülmelidir. IR-PI ölçümünde gerilim-basınç-yüzey-kaçak akım etkisi, nem-sıcaklık düzeltmesi ve şarj-deşarj süreleri yönetilir; guard-koruma ucu ile yüzeysel kaçak bastırılır. Tan δ ölçümü test kulesi veya taşınabilir köprülü cihazla, toprak-dengeleme-aşırı gerilim tedbirleriyle yapılır. Sonuçlar yağ-sıcaklık referansına düzeltilir.
PI-tan δ değerleri standart-üretici eşikleri ve geçmiş yılların referans tabanıyla birlikte okunur: düşen PI-yükselen tan δ-kapasitans kayması nem-kirlilik-bozunma eğilimini işaretler; aşırı düşük IR veya lokalize PD, tabaka-zayıflama-arıza konumuna yönlendirir. Tek bir sayı yerine eğilim (trend) esastır. Anormallikte ileri test-furan-DGA-kurutma doğrulama zinciri devreye girer.
Yükselen tan δ ile birlikte düşen izolasyon direnci veya PD aktivitesi belirginse, trafo kurutma-vakum-degasifikasyon-filtreleme ya da onarım-değişim planına alınır ve doğrulama ölçümleri tekrarlanmadan energizasyon yapılmaz. Nem-kirlilik limit içine çekilmeden yüklenmek, iç atım-delime-kısa sarım zincirini başlatabilir. Rapor, limit-tablosu, trend-eğrisi ve iş önerisini içerir; kayıtlar İSG-enerji dosyasına işlenir.