TR
Sac İşleme Tezgahları
Sac işleme tezgahlarının periyodik kontrolü: silindirik makaralarda sıkışma önleme, hidrolik emniyet ve kalıp-sarf denetimi. İmzalı mühendis raporu.
Sac işleme tezgâhları periyodik kontrolü, giyotin ve köşe makasları dışında kalan sac şekillendirme makinelerinin — kalem (kündekâr) silindiri, profil bükme, kaynak (roll) makaraları, flanş açma-punch ve kombine hücreler — koruma-kilitleme organları, hidrolik-emniyet donanımı, iş parçası bağlama ve hareketli kalıp-sarf uyumunun yılda en az bir yetkili mühendisçe denetlenmesidir. Bu grupta baskın risk, sıkışma (crush/pinch) noktası kazaları ile keskin sac kenarı yaralanmalarıdır.
Kapsamdaki Ekipman ve Kritik Organlar
- Kalem silindiri (rolling machine): Üç-dört makara arası sıkışma bölgeleri, acil stop erişimi (panik halat buton dahil), makara kapakları ve geri sarma kumandası; iş parçası desteği (platform) — ağır sacın operatöre binmesi.
- Profil bükme / mandren: Kalıp çene bağlama kilidi, hidrolik preser (sıkıştırma) tablasının düşme emniyeti ve iki-el kumanda; kalıp hızı limitlenmiş set-up modu.
- Flanş açma-punch ve kombine makas: Kesme kalıbı bölgesinde ışık bariyeri, kalıp bağlama (quick clamp) bütünlüğü, üst tabla freni; çapak-fırlatma perdesi.
- Hidrolik ortak: Aşırı yük valfi, sızdırmazlık (kaçak = kayma-zemin yangın tehlikesi), akümülatör ve hat kopması valfi; basınç göstergesi.
- Elektrik: TS EN 60204-1; topraklama-izolasyon-RCD, emniyet PLC ve fren monitörü; kablo hasar ve termal tarama.
Periyodik Test ve Ölçümler
- Sıkışma bölgeleri: Makara-çene geçişlerinin muhafaza ile kapatılması; algılamalı korumada test çubuğu doğrulaması ve güvenlik mesafesi ölçümü (TS EN ISO 13855).
- Düşme ve tutma: Preser-üst tabla tutuş (sarkma) testi; pnömatik-hidrolik destek valfleri; acil indirme davranışı.
- Kalıp ve sarf: Kalıp bağlama boşluğu, aşınma ve çentik kontrolü; eğik kalıplama (mismatched die) kaynaklı tabla zorlanması.
- İşlev: Set-up modu hız düşürme doğrulama, interlock gecikme ölçümü, seçicilik (kaskad) ve iki-el senkronu.
- Ortam: Ses, kesik-önleme eldiveni, yağ sisi-emisyon, aydınlatma; istif-istif taşıma güvenliği (sac kenarı yaralanmaları).
Mevzuat ve Standartlar
Sac işleme makineleri 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanları Yönetmeliği gereği yılda en az bir periyodik kontrole tabidir. Teknik referanslar; büküm ve kalem silindirleri için TS EN 12100-2 (metal soğuk şekillendirme genel güvenlik), eğme presleri TS EN 12622, punch-kombinasyonları TS EN 866 (kafa makası) aileleri, hidrolik güvenlik kuralları TS EN ISO 4413, makine elektrinde TS EN 60204-1 ve koruma-kilitlerde TS EN ISO 14119/14120'dir. Kaldırma-saklama ekipmanları ile entegre hatlarda ilgili kaldırma mevzuatı da kapsamdadır.
Riskler, Öneriler ve Sonuç
Kalem silindiri kazaları, makaralar arası sıkışma ve ağır iş parçasının kontrolsüz geri sarımda operatöre yüklenmesiyle olur: her vardiya panik stop testi şarttır. Kalıp boşluğunun malzeme kalınlığına göre ayarlanmaması, parçanın fırlamasına ve kalıp kırılmasına yol açar. Hidrolik kaçağın yarattığı ıslak zemin, taşıma sırasında kayma kazası üretir — sızıntı tavası ve temizlik prosedürü gereklidir. İşletmeye: kesik önleyici eldiven standardı, malzeme destek istasyonu, kalıp değişiminde LOTO ve yıllık fren-valf testinin akredite kayıt altına alınması önerilir. Muayene sonunda bulgularla imzalı periyodik kontrol raporu sunulur. Sac işleme kontrolleri Makine ve Tezgâhlar grubumuzdadır; hattın diğer makinaları Abkant, Giyotin Makas ve Pres sayfalarımızda; program için bize ulaşabilirsiniz.
Sac İşleme Makineleri Hakkında SSS
Abkant dışındaki sac biçimlendirme grubu ele alınır: rulo bükme (roll bending), kırım-delme (notching-punching), profil bükme, kenar kıvırma (seaming) ve hidrolik shaping presleri. Ortak tehlikeler: kalıp makaslama bölgesinde el-kol (besleme-çıkarma), silindir-makara çekme noktasında (nip) sıkılma, hidrolik enjeksiyon-kaçak sıçraması, tutmayan iş parçasının fırlaması ve çapak-metal sıçraması. Kontrol; kalıp bölgesi ışık-perde koruması, besleme mekanizması (mengene-vakum) emniyeti ve hidrolik güvenlik seti (patlama-karşı valf, yük tutma, limit-alarm kesme) ile elektrik-topraklama-kaçak akım üzerine kurulur.
Her kalıp bölgesinde ışık perdesi müdahale-kesme testi güvenlik mesafesiyle, iki-el basma eşzamanlılığı ve tek-darbe (single stroke, anti-repeat) modu doğrulanır; kalıp bağlama cıvata torku ve çatlak-deformasyon muayenesi yapılır. Rulo bükmede sıkılma noktası koruma-çit emniyeti denenir. Hidrolik tarafında basınç limit-alarm kesme, yük tutma-patlama valfi, silindir kaçak-düşme, pompa seviye-sıcaklık-filtre diferansiyel kontrolü ve valf bloğu denenir. Elektrikte izolasyon-topraklama-bağlama-kaçak akım ölçümü, start-lock ve acil stop; mekanikte yatak-kam-kayış-kapak-fren; çevrede yağ-yangın ve gürültü-toz; kapasite (malzeme-kalınlık) etiketi ve CE-kılavuz incelenir.
Perde by-pass veya arızalıysa (el kalıp bölgesindeyken hareket), anti-repeat-tek darbe bozuksa (ikinci vuruş kazası), iki-el gecikiyor veya tek elle tetikleniyorsa, kalıp çatlak-deformasyon-gevşekse, sıkılma noktası koruması yok-kayarsa, yük tutma valfı kaçırıp baskı düşüyorsa, basınç emniyeti devre dışıysa, izolasyon-topraklama-kaçak akım arızalıysa veya start-lock/acil stop çalışmıyorsa: kırmızı etiket. Onarım; perde kesme-durma zamanı, kalıp torku ve hidrolik limit doğrulamasıyla kapanır; kalıp değişimi yetkili personel ve LOTO (mekanik blokaj) ile yapılır.
Mühendis muayenesi yılda bir; ışık perdesi günlük müdahale testi ve haftalık test-log, üretici bakımı (hidrolik yağ-filtre, valf balans) ara kontrol olarak planlanır. Yoğun otomotiv-sac hattı üretiminde altı aylık ara kontrol önerilir; kalıp depolama rafı (yağlama-korozyon-deformasyon) da denetlenir. Eğitim: kalıp bağlama sırası-tork-LOTO, iki-el avuç pozisyonu, fırlayan parçaya karşı sabitleme-çit, jog-hız kısıtı, göz-yüz siperi. Rapor, guard-log, kalıp-test, bakım-talimat ve eğitim sertifikaları İSG dosyasında toplanır; sigorta ve mevzuat denetiminde ibraz edilir.