TR
Buhar Kazanı
Buhar kazanı periyodik kontrolü: iç-dış muayene, hidrostatik test ve emniyet ventili kontrolleri KYF Test uzmanlığında mevzuata uygun raporlanır.
Buhar kazanı periyodik kontrolü, endüstriyel tesislerde buhar üretimi için kullanılan basınçlı kapların; iç ve dış muayene, emniyet donanımı testleri ve basınç deneyi ile mevzuata uygun güvenlik seviyesinde çalıştığının yetkili mühendisler tarafından doğrulanması işlemidir. Periyodik kontrolü yapılmayan bir buhar kazanında oluşabilecek basınç kaybı, kontrolsüz buhar salınımı veya patlama; iş kazalarının en ölümcül türlerine yol açabilir. Bu nedenle kontroller, işverenin yasal sorumluluğundadır.
Buhar Kazanı Nedir ve Hangi Ekipmanları Kapsar?
Buhar kazanı, yakıt enerjisi veya atık ısı ile suyu kaynama noktasının üzerine ısıtarak atmosfer basıncının üzerinde buhar üreten kapalı bir basınçlı kap sistemidir. Ateşborulu (duman borusu) ve su borolu olmak üzere iki temel gruba ayrılır. Kontrol kapsamındaki başlıca aksam ve donanımlar şunlardır:
- Kazan gövdesi, kolektörler ve boru demetleri
- Emniyet (güvenlik) ventilleri ve manometreler
- Su seviye göstergeleri, seviye kontrol ve alarm sistemleri
- Brülör, otomatik yakıt kesme ve susuz kalma emniyet donanımı
- Genleşme hattı, besleme suyu ve doygun buhar devreleri
Periyodik Kontrolde Neler Yapılır?
Kontrol, risk esaslı bir plan dahilinde adım adım yürütülür:
- Dış muayene: Gövde, kaynak dikişleri, izolasyon, cila ve boyasında korozyon, deformasyon ve kaçak tespiti; temel ve mesnet kontrolü.
- İç muayene: Kazan soğutulup boşaltıldıktan sonra ateş odası, duman boruları ve kolektörlerde birikinti, korozyon, çatlak ve aşınma incelemesi; gerekiyorsa tahribatsız muayene (NT) yöntemleri.
- Emniyet donanımı testleri: Emniyet ventili açma basıncı ayar kontrolü, manometre doğruluğu, seviye göstergesi ve alarm fonksiyonlarının çalışıklık testi.
- Hidrostatik basınç deneyi: İmalatçı verileri ve standartlar esas alınarak tarif edilen basınç altında sızdırmazlık ve dayanım doğrulaması (periyodu ve gerekliliği değerlendirmeye göre belirlenir).
- Sac kalınlığı ölçümü: Kaynak bölgesinde korozyona uğramış kritik noktalarda ultrasonik kalınlık ölçümü ile kalan ömür değerlendirmesi.
Mevzuat ve Standartlar
Kontroller; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır. Teknik dayanak olarak TS EN 12952 (su borolu kazanlar), TS EN 12953 (alev duman borulu kazanlar) serileri, muadil tasarım kodları (ASME Boiler and Pressure Vessel Code Section I) ve basınçlı ekipmanlar için 2014/68/AB Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (PED) esas alınır. Yönetmelik uyarınca basınçlı kap ve kazanların periyodik kontrolleri, aksi ilgili standartta belirtilmedikçe yılda en az bir kez yapılır.
Kontrol Sonucunda
İncelemeler tamamlandığında ekipmanın güvenli kullanımına ilişkin uygunluk durumu, tespit edilen eksikler ve önerileri içeren yetkili mühendis imzalı periyodik kontrol raporu hazırlanır. Uygun bulunmayan ekipmanlar için giderilmesi gereken şartlar bildirilir ve yeniden kontrol süreci planlanır. Kazan dairesi çevresindeki baca gazı emisyonu, havalandırma ve yangın güvenlik önlemleri de genel değerlendirme içinde ele alınır.
İlgili Hizmetlerimiz
Buhar kazanı kontrolleri, Basınçlı Kapların Periyodik Kontrolü hizmet grubumuzun bir parçasıdır. Kızgın Yağ Kazanı, Kalorifer Kazanı ve Boyler (Sıcak Su Kazanı) kontrolleri için de sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Buhar Kazanı Periyodik Kontrolü Hakkında SSS
Evet. 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanlarının Kullanımında İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği uyarınca buhar kazanlarında periyodik kontrol, basınç deneyi işletme basıncının 1,5 katı uygulanarak ve hiçbir hâlde bir yılı aşmayan aralıklarla yapılır. Ayrıca Kazan Şartnamesi ve TS EN 12953 gibi standartların öngördüğü iç muayene (yılda bir), dış muayene (iki yılda bir) ve hidrostatik deney (beş yılda bir) süreleri esas alınır.
Kazan gövdesi, kol-boruları ve kaynak bölgelerinin görsel ve tahribatsız muayenesi, zaruri yerlerde kalınlık ölçümü; emniyet ventillerinin açma basıncı ayarı ile manuel tahliye kontrolü, manometre ve seviye göstergeleri, otomatik su besleme-alçak su alarm-kesme zinciri, brülör-yanma ayarı ve baca gazı analizi, su kimyası (tuzluluk-sertlik-korozyon-kabartma) numunesi, izolasyon-yüzey sıcaklığı ve elektriksel güvenlik-bağlama denetimi yapılır.
Kontrol, yönetmelikte tanımlanan yetkinliğe sahip muayene mühendislerince (mekine grubunda) yapılır; rapor imzalı ve kaşeli düzenlenir. Yetkili servis bakım onarımı yapabilir, ancak yasal periyodik kontrol ve basınç deneyi raporu ayrı bir yetkinlik gerektirir. İşletme, kazan dairesinde zorunlu belgeleri (işletme belgesi, su şartnamesi) ve kontrol raporlarını İSG dosyasında bulundurmakla yükümlüdür.
Aşınma-korozyonla izin verilen et kalınlığının altına düşme, geri çalışmayan emniyet ventili, kabarcık-kırışık deformasyon veya otomasyon kilidinin devre dışı olması gibi bulgular raporda kritik işaretlenir ve ekipmanın enerjisiz-servissiz bırakılması için işletmeye yazılı uyarı yapılır. Düzeltme-onarım-değişim sonrası doğrulama kontrolü tekrarlanır; temiz çıkan kazan için sonraki yılın referans taban değerleriyle uygunluk raporu kapatılır.