Gezer Köprülü Vinç

Gezer köprülü vinç periyodik kontrolü, iki mesnet rayı üzerinde çalışan köprü taşıyıcı ve üzerinde gezer bir vinç arabasından oluşan kaldırma makinelerinin; taşıyıcı konstrüksiyonu, kaldırma-gezer-döner organları, frenleri ve elektrik donanımı açısından yetkili mühendislerce muayene ve test edilmesidir. Tek rayda çalışan (monoray) tipten farklı olarak köprünün her iki mesnedinin ve bina ray sisteminin bütünlüğü de kontrol kapsamındadır.

Vinç Tipi ve Kapsam

Köprülü vinçler; tek kirişli (single girder), çift kirişli, çift kızaklı ve port (portal) tipi olarak sınıflandırılır. Arabasında halatlı veya zincirli kaldırma mekanizması bulunur. Atölye, depo, makine parkı, dökümhane ve gemi tersanelerinde yoğun kullanılır. Kontrolde incelenen ana organlar:

• Köprü kirişleri, kızaklar ve kızak tekerleri
• Vinç arabası: kaldırma mekanizması, halat tamburu, halat, kanca, makara grubu
• Frenler (kaldırma, gezer, dönüş) ve sınır anahtarları (üst-alt limit, son sınır)
• Ray sistemi: mesnet kirişleri, ray bağlantı kelepçeleri, tampon ve end-stop
• Elektrik donanımı: kabin, panolar, festoon, topraklama, kol kumanda

Periyodik Kontrol Kalemleri

• Halat muayenesi: Kopan tel, atma bozulması, pas ve çap azalması kontrolü; standartların öngördüğü atma/yerel hasar kriterlerine göre hizmet dışı bırakma kararı.
• Kanca ve makara: Kanca ağzı açıklığı, mandal, makara kanalı aşınması; yük altında kanca dönme serbestliği.
• Fren testleri: Kaldırma freninin nominal yükte kaydırmasız tutması, gezer frenin duruş mesafesinin ölçülmesi.
• Emniyet sınırlayıcıları: Üst-alt sınır anahtarları, son sınır (end limit) switch ve yük limitörü; fonksiyon doğrulaması (kesmeli çalıştırma).
• Konstrüksiyon: Kiriş ve kaynak bölgelerinde çatlak/kalıcı deformasyon, cıvata sıkılığı, kızak teker jant-yüzey aşınması ve ray hizası (skew) kontrolü.
• Ray ve mesnet: Bina kolon bağlantıları, kelepçe sıkılığı, ray ek yerleri, tampon-end-stop bütünlüğü, vinç köprü açıklığında ölçüm.
• Yük ve işlev: Nominal kapasitede kaldırma-gezer-test; montaj, nakil ve önemli onarımdan sonra ve standartların öngördüğü aralıklarla statik-dinamik deney.

Mevzuat ve Standartlar

Köprülü vinçler 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanları Yönetmeliği uyarınca yılda en az bir kez periyodik kontrole tabidir; ağır çalışma rejiminde süre kısaltılır. Teknik referanslar; TS 10116 (krenler genel kurallar), TS EN 13001 serisi (kaldırma makineleri tasarımı), mekanizmalar için TS EN 14492, elektrik donanımı için TS EN 60204-32, çelik yapılar için TS EN 1090 ve halat muayene kuralları için TS EN 12385-9'dur. Vinç halatı kopma testi gereği numune saklama kuralları da değerlendirilir.

Riskler ve İşletme Önerileri

Köprülü vincin en ölümcül arıza modları; kanca veya halat kopması, frenin tutmaması ve raydan çıkma olarak sıralanır. Halat tamburunda katlar arası bindirme (override) ve sürçme, kopmanın habercisidir; halat atma sayısına göre ömür takip edilmelidir. Operatör kabininde oturan personelin acil durdurma ve kaçış planı eğitimli olması gerekir. Ray üzerinde bırakılan malzeme veya kelepçe gevşekliği, kızak sıkışması ve devrilme momentini tetikler; bu yüzden günlük vardiya kontrol listesi (halat, kanca, fren sesi, sınırlayıcı testi) şartnamede yer almalıdır. Kapasite aşımı (sapık yük ve sarkıtma) yorulma ömrünü düşürür; kontrol raporunda operatör uyarısı olarak not edilir.

Sonuç

Muayene sonunda halat, kanca, fren, sınırlayıcı ve konstrüksiyon bulgularını içeren imzalı periyodik kontrol raporu düzenlenir. Gezer köprülü vinc kontrolleri Kaldırma ve İletme Makineleri Periyodik Kontrolü grubumuzdadır. Benzer kaldırmalarda Portal Vinç ve Pergel Vinç sayfalarımızı inceleyebilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.