Zemin Stabilize-Sıkıştırma Makineleri

Zemin stabilize-sıkıştırma makineleri periyodik kontrolü, toprak ve zemin bazlı tabakaları vibrasyon-statik kuvvetle sıkıştıran titreşimli silindirlerin (damroller), toprak silindirleri, paletli silindirler (padfoot), plakalı kompaktörler (mandallı "kum zıpkını" plate compactor ve riffle plate) ile son kat asfalt silindirlerinin; vibrasyon eksantrik organı, fren-park ve vites kilitleme, yürüyüş-sürüş (drum oscillation) donanımı, operatör koruma-kalkanı ve hidrolik-elektrik emniyet zincirinin yılda en az bir kez yetkili mühendislerce muayene-test edilmesidir. Bu makineler kompakt boyutlarına rağmen vibrasyonun yarattığı kas-iskelet maruziyeti ve devrilme-sıkışma kazalarıyla önemli bir iş güvenliği başlığı oluşturur.

Kontrol Kalemleri

• Vibrasyon organı: Eksantrik ağırlık yatakları, tambur (drum) bağlantı cıvataları ve çatlak taraması; titreşim frekans-genlik ayarının üretici bandında doğrulanması; vibrasyon motoru-süspansyon takozları (izolatör) bütünlüğü. Aşınmış yatak, tambur kopmasıyla sonuçlanabilen yorulma çatlakları üretir.
• Fren ve park: Servis-park-emergency fren performansı; vites kolu nötr kilidi (başlama kilidi: viteste çalışmama), geri hareket alarmı; yamaç çalışmasında fren tutma (eğim sınıfı üretici verisiyle uyum).
• Yürüyüş ve tambur-palet: Tambur yüzeyi aşınma-çukur-burkulma, palet (padfoot) uç aşınması; hidrostatik sürücü-şanzıman boşluk-ses; direksiyon ve salınım (oscillation) kilitleme (transport kilidi) davranışı.
• Koruma ve kalkan: Operatör kalkanı (tip-on koruması - rollover protective structure: ROPS/-tip-over protection), tambur üstü ezilme koruyucu perde; geri yürüyen (walk-behind) kompaktörlerde elle tutma kolu emniyeti ve geri kaçma freni; su serpme tankı ve toz bastırma.
• Motor-elektrik: Aşırı devre kesici (overspeed), akü-şarj, izolasyon-topraklama (TS EN 60204-1); çalışma ışıkları ve reflektif işaretler; gürültü seviyesi.

Periyodik Test ve Ölçümler

Tambur bağlantı ve eksantrik muayenesi vibrasyon kapalı-kilitli (LOTO) yapılır; vibrasyon çalıştırıldığında tambur salınımı, yatak sesi ve frekans ölçümü (titreşim analizi) karşılaştırmalı trend olarak saklanır. Fren testleri yüklü/tam yükle durma mesafesi, eğim tutma ve park freni ile; transport kilidi, makine hareket ettirilmeden devreye alma-alma davranışıyla doğrulanır. Kaldırma (lift) organlı silindirlerde bom-silindir sarkma ve valf arıza testi yapılır. Walk-behind kompaktörlerde geri kaçma freni (drive clutch release) el kolu bırakıldığında duruşla test edilir. Gürültü ve el-kol titreşimi maruziyeti OEL limitleriyle kıyaslanır; limit üstü titreşim, makine tamiri/degisimi önerisiyle rapora işlenir.

Mevzuat ve Standartlar

Sıkıştırma makineleri kendi yürür iş ekipmanı olarak 6331 sayılı Kanun, İş Ekipmanları Yönetmeliği ve 2006/42/AT Makine Direktifi kapsamında yılda en az bir kontrole tabidir. Teknik referanslar: genel güvenlik TS EN 474-1 ve silindir/kompaktör tip bölümü TS EN 474-10, devrilme koruması ISO 3471, görüş ISO 5006, el-kol titreşimi 2002/44/AT (ulusal karşılığı ile) ve gürültü maruziyeti 2003/10/AT yaklaşımlarıdır. Şantiye tarafında sıkışma kazaları (ezilme) için yaya-makine ayrımı ve operatör geri görüş kuralları iş güvenliği planında yer alır.

Riskler, Öneriler ve Sonuç

En sık kazalar: geri kaçan silindirin operatörü duvara/eleman sıkıştırması, tambur-şasi arasına sıkışma ve devrilme (kenar çalışması). Bu yüzden park freni-nötr kilidi ve eğim sınarı kuralları eğitimi zorunludur; tambur bakımında mekanik kilit takozu kullanılmalıdır. Walk-behind kompaktörlerde kol-ayak koruması ve kaymaz taban denetlenir. İşletmeye: günlük fren-kalkan testi, aylık eksantrik-yatak dinleme, titreşim-gürültü ölçüm programı ve operatör eldiven-kulaklık politikası önerilir. Muayene sonunda imzalı periyodik kontrol raporu sunulur. Kontroller İş Makineleri grubumuzdadır; Yol Düzeltme ve Asfaltlama sayfalarımızı inceleyebilir, program için bize ulaşabilirsiniz.