İzolasyon Testi

İzolasyon testi, yüksek gerilim sargı ve çıkış izolatörlerinin zaman içindeki bütünlüğünü, uygulanan yüksek DC test gerilimi altında ölçülen sızdırma (kaçak) akımı ve absorbans davranışı ile doğrulayan gerilim stres testidir. PI/DAR'ın durum değerlendirmesi (qualitative) karşısında izolasyon testi, yalıtımın dielektrik dayanım sınırını zorlayan bir teyit (quantitative proof) işlemidir; montaj sonrası, bakım sonrası ve şüpheli durumlarda karar verir.

Yöntem: DC Hipot ve Sızdırma Akımı

• DC hipot (gerilim uygulaması): Sargıya basamaklı olarak yükseltilen doğru gerilim uygulanır; her basamakta beklenen ve ölçülen kaçak akım karşılaştırılır. Akımın gerilimle doğrusal olmayan artışı veya ani sıçraması, kanal (conduction path) veya boşluk arızası işaretidir.
• Kaçak akım okuması: Nominal test geriliminde mikroamper seviyesindeki akım kaydedilir; üretici referansı ve önceki testlerle kıyaslanır — katlarca artış izolasyon bozulmasının habercisidir.
• Gradient (kademeli) test: Gerilim basamaklarındaki akım değişiminin grafiğiyle lokalize kusurlar ayrıştırılır; koruma cihazı ayarlı gerilimde tutma süresi ve güvenli deşarj prosedürü standarttır.
• Karşılaştırma: Yalıtım direnci (megger) ve kapasitif-kayıp (tanδ) ölçümleriyle birlikte yorumlanır; bushing tanδ testleri (hücre/çıkış yalıtım) izolasyon testinin tamamlayıcısıdır.

Güvenlik Gereksinimleri

Test yüksek enerji içerir: bölge şerit-bariyer ile çevrilir, uyarı levhaları ve gözlemci (spotter) zorunludur. Test öncesi ekipman toprak boşaltılmış, ayırıcı-koruma devreleri ayırılmış; test sonrası sarımın güvenli deşarjı (kademeli direnç üzerinden) yapılır. Kuru-hava koşulu (bağıl nem sınırları) istenir; yağmur-karda yüzey kaçağı yanıltıcı yüksek okuma verir. Test gerilimi değerleri ekipman gerilim sınıfına ve standarda göre seçilir; aşırı gerilim yorgun yalıtımda tahribat üretebileceğinden limit üstüne çıkılmaz. DC testi tercih etmemizin nedeni de budur: aynı tepe gerilimde AC'ye kıyasla yalıtıma daha az stres bindirir ve kaçak akım bileşenlerini (kapasitif yüklenme akımı sıfıra iner) ayrık okumamızı sağlar. Ölçüm süresi, gerilim basamağı başına en az 1 dakika tutulur; böylece yüklenme akımı sönümlenir ve yalnızca iletim kaçak bileşeni kalır.

Yorumlama, Mevzuat ve Sonuç

Yükselen kaçak akım, düşük PI ile birlikteyse nem; tek başına ani sıçrama lokal boşluk-deşarj şüphesidir. Kaçak akımın gerilim basamakları boyunca düz seyretmesi sağlam hacinsel (bulk) yalıtımı işaret ederken, test seviyesine yaklaşınca üstel büyümesi bir iletim yolu (conduction path) bulunduğunu kanıtlar — eğrinin şekli en az sayı kadar önemlidir. Belirsiz sonuçlarda yağ DGA'sı ve termografi (Termal Kamera) ile üçlü doğrulama yapılır. Test; 6331 sayılı Kanun, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve işletme bakım şartnameleri kapsamındaki tip-deney-periyodik kontrol programının parçasıdır; referans IEC 60076-3 (yalıtım seviyeleri ve dielektrik deneyler) ile IEEE C57 serisidir. Sonuçlar cihaz protokolü, test şeması ve değerlendirme notuyla imzalanır; bir sonraki testin referansı olarak saklanır. İzolasyon testleri Trafo Test ve Analizleri grubumuzdadır; program ve ekipman uyumu için bize ulaşabilirsiniz.