Monoray Sistemler

Monoray sistemler periyodik kontrolü, kapalı veya yarı kapalı hatlarda askı taşımacılığı yapan monoray konveyör ve monoray vinç sistemlerinin; taşıyıcı ray ve mesnet konstrüksiyonu, kızak/teker arabaları, zincir-kayış tahrik ve gergi organları ile emniyet donanımının yetkili mühendislerce yılda en az bir kez muayene ve test edilmesidir. Sürekli hareketli bir sistem olması, kopan parça ve ray hasarının zincirleme etki yaratmasına yol açar; bu nedenle kontrol periyodu titizlikle uygulanır.

Sistem Bileşenleri ve Kapsam

Monoray sistemler; montajı taşıyıcı yapıya yapılmış ray hattı, hat üzerinde kızaklı taşıyıcı-arabalar, hareket için motor-redüktör zincir veya kayış tahrik grubu ve gergi-dönüş tekerlerinden oluşur. Taşıma kapasiteleri yük hamlalarına göre değişir; hat içi viraj, makas ve durak birimleri ayrıca incelenir. Kontrolde öne çıkan aksam:

• Ray, birleşim noktaları (kelepçe-bağlantı parçaları), mesnet çubukları ve taşıyıcı yapı bağlantısı
• Taşıyıcı arabalar: teker/jant-yatak, kanca ve kilit pimi, askı çubuğu
• Tahrik ünitesi: dişli, zincir-kayış, redüktör, fren ve gerici
• Gergi sistemi ve dönme (turn) rayları, frenli iniş rampaları
• Emniyet: aşırı yük sınırlayıcı, kopma algılama, ray üstü engel ve sıcak bölgeler; durak ve indirme-bindirme istasyonları

Periyodik Kontrol Kalemleri

• Ray ve mesnet: Flanş aşınması, bağlantı kelepçesi sıkılığı, mesnet aralığı ve salınım; kaynak noktalarında yorulma izleri; ray hizası ve açıklık ölçümü.
• Araba grubu: Teker jant ve kanal aşınması, yatak boşluğu-dönme sesi, kanca mandal ve pim kontrolü; araba gövdesinde çatlak.
• Tahrik ve gergi: Zincir uzama ölçümü, dişli profil aşınması, kayış gerilimi; gergi ağırlığı/vidası konumu; fren tutuş testi.
• Emniyet donanımı: Aşırı yük limitörü ve kopma (chain break) yakalayıcı varsa fonksiyon testi; acil durdurma çekme hatları ve ikaz ışıkları; koruyucu kapak ve şalter diyaloğu.
• İşlev testi: Boş ve yüklü tam tur: hız, fren duruş mesafesi, viraj-makas geçişi, durak konum doğruluğu; yükün raydan sarkma ve çarpma kontrolü.
• Ortam: Boya-fırın, kimyasal ve sıcak hatlarda termal genleşme derzleri, korozyon ve toz birikimi ayrıca değerlendirilir.

Mevzuat ve Standartlar

Monoray taşıma sistemleri, kaldırma-iletme ekipmanı olarak 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında yılda en az bir periyodik kontrole tabidir. Teknik referanslar; çelik taşıyıcı yapı bağlantılarında TS EN 1090, zincir-kayış tahriklerinde üretici şartnamesi ve ISO 17704 (halat), makine emniyetinde 2006/42/AT Makine Direktifi ile TS EN ISO 12100 risk değerlendirme kurallarıdır. Asma taşımacılıkta rayın taşıyıcı yapıya bağlantısı, taşıma kapasitesini belirleyen esas olduğundan statik hesap dayanağı istenir.

Riskler ve İşletme Önerileri

En ağır senaryo, mesnet gevşemesi veya kelepçe kopmasıyla ray segmentinin taşıma sırasında düşmesi ve zincirleme araba devrilmesidir. Bu yüzden mesnet noktalarının sıkılığı ve ray birleşim elemanları trendlenerek ölçülmelidir. Araba kancasının kapalı olmadan yük asılması, yükün hattan ayrılıp düşmesine yol açar; durak istasyonlarında mandal kontrolü vardiya listesine alınmalıdır. Zincir tahrikte uzama, gerginin son konuma gelmesine ve dişli atlamasına neden olur; gergi pozisyonu bir bakım göstergesidir. Boya fırını ve kurutma hatlarında yüksek sıcaklık yağlama ve malzeme seçimini değiştirir — üretici sıcaklık limitlerine uyulmalıdır. Hattın altına personel parkuru kurulmamalı, geçiş noktaları bariyerle ayrılmalıdır.

Sonuç

Kontrol sonunda ray, araba, tahrik ve emniyet sistemlerinin uygunluğuyla imzalı periyodik kontrol raporu sunulur. Monoray sistem kontrolleri Kaldırma ve İletme Makineleri grubumuzdadır. Tek vinç olarak çalışan hatlar için Monoray Vinç sayfamızı inceleyebilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.