Bucholz Rölesi Muayenesi ve Kontrolü

Buchholz rölesi muayenesi ve kontrolü, yağ dolu transformatörlerin konservatör hattında bulunan, dahili arızalarda açığa çıkan gazları ve aşırı akışta yağ hareketini algılayıp alarm-kesme sinyali üyen koruma elemanının; gaz birikimi okuması, kontak ve mekanizma fonksiyonları, elektrik-islatma devresi ve montaj bütünlüğü açısından yetkili mühendislerce düzenli olarak denenmesidir. Buchholz, tank içindeki bir arızanın (kısmi deşarj, aşırı ısınma, ark) gaz olarak dışa vuran ilk habercisini yakaladığı için yağlı trafoların en önemli dahili koruması sayılır.

Rölenin Çalışma Prensibi ve İki Kademe

Buchholz iki kademeli çalışır: Yavaş biriken gazlar rölenin üst haznesinde toplanır, seviye düşdüğende şamandıra alarm kontaklarını kapatır. Ani ve yoğun gaz/yağ akışı (ör. sargı kısa devresi) alt kademede kelebek valfi çevirip tripping kontaklarını kapatır ve kesiciyi açtırır. Muayene, bu iki kademenin hem mekanik hem elektrik olarak işler olduğunu doğrulamayı hedefler.

Kontrol Kalemleri

• Gaz okuması: Test sırasında röle hava kabarcığı gazı mı, arıza gazı mı biriktirdiği ayrıştırılır — biriken gaz yakılarak veya portatif DGA numunesiyle sınıflandırılır (H₂/CH₄/C₂H₂ kokteyli arıza işaretidir); gaz miktarı ve renk-koku notu tutanağa geçer.
• Alarm kademesi: Manyetik şamandıra hareketi ile kontak kapanması test butonu/yerinde test kiti ile doğrulanır; röle içinde kir-çamur birikimi ve cam seviye göstergesi okunurluğu kontrol edilir.
• Tripping kademesi: Kelebek valf serbest hareketi, tetikleme akış hızı ayarı (tipik 1,0-1,5 m/s aralığı — üretici değeri esas) ve kontrol panosuna kesme sinyal diyalogu test edilir.
• Elektrik ve montaj: Kablo rakoru-su sızdırmazlığı, kontak yalıtım direnci, röle gövde topraklama; tank-bour arası doğru eğim (akış yönü) ve supap açık-kilit konumu doğrulanır.
• Özel durumlarda: Isıtmalı muhafaza (kış donma koruması), cam kırığı ve çatlak, conta yaşlanması ve sızıntı; röle arızası durumunda gaz kaçak senaryosunda trafo açık kalma riski değerlendirilir.

Mevzuat ve Standartlar

Kontrol; 6331 sayılı Kanun, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve koruma röleleri bakım şartnameleri gereği periyodik programa bağlanır; pratikte röle muayeneleri yıllık aralıklarla yapılır ve gaz birikimi görülen röleler beklemeden değerlendirilir. Teknik referans IEC 60599 (gaz yorum), koruma cihazı gereksinimlerinde ilgili IEC 60255 serisi ve üretici el kitabıdır. Muayene, koruma haberleşme testleri (kesici açtırma diyaloğu) ile birleştirilir; sonuçlar işletme koruma koordinasyon dosyasına işlenir.

Sonuç

Test sonunda gaz analizi notu, kontak-mekanizma tutanağı ve önerilerle imzalı muayene raporu sunulur; röle üzerinde biriken gaz hacmi ve bileşimi, arıza yoklaması için ilk sahada değerlendirilir, şüphede laboratuvar DGA'sına numune alınır. Böylece muayene yalnızca "röle çalışıyor mu" sorusuna değil, "trafo içinde bir şey mi oluyor" sorusuna da veri üretir. Buchholz muayeneleri Trafo ve Trafo Kesicilerin Test ve Analizleri grubumuzdadır; röle arızası veya alarmı sonrası yapılacak gaz değerlendirmesi için Çözünmüş Gaz Analizi sayfamızı inceleyebilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.