Caraskal

Caraskal periyodik kontrolü, elle veya elektrikle çalıştırılan zincirli kaldırma makinelerinin (kaloma, zincir blok, elektrikli zincir vinç) yük taşıyan organları, freni ve gövdesinin yetkili mühendisler tarafından muayene ve test edilmesidir. Caraskallar genellikle tek noktada asılı çalıştırıldığı için, kanca ve zincir bütünlüğünün sürekli doğru kabul edilmesi; düşen yük kazalarının önlenmesindeki ilk halkadır.

Caraskal Türleri ve Kontrol Kapsamı

İş yerlerinde üç temel tip görülür: el zincirli blok (kaloma), kaldıraçlı zincirli vinç (lever hoist) ve elektrikli zincirli vinç (elektrikli caraskal). Hepsinde kontrol mantığı ortaktır; elektrikli tipte motor, şalt ve uzaktan kumanda donanımı eklenir. İncelenen başlıca aksam:

• Yük zinciri ve kaldırma kancası, emniyet mandalı
• İstop (elmas) fren mekanizması ve balata durumu
• Gövde, dişli kutusu ve sabit mesnet askı noktası
• Elektrikli tipte: motor, limit şalterleri, kumanda gerilimi (maks. 50 V esası)

Periyodik Kontrol Kalemleri

• Zincir ölçümü: Halka çapında aşınma, boy uzaması, burkulma ve yüzey çukurlarının ölçülmesi; standardın kabul sınırlarının aşılması halinde zincirin komple değiştirilmesi.
• Kanca muayenesi: Ağız açıklığı ölçümü, deformasyon, çatlak ve mandal fonksiyonu; yük altında kancanın dönme serbestliği.
• Fren testi: Nominal yükte askıda bekleme (kaymama) testi; yağ/kir bulaşması ve balata aşınması değerlendirmesi.
• Boş ve yüklü işlev testi: Kaldırma-indirme davranışı, ses-titreşim incelemesi, sınır durdurma kontrolü (elektrikli).
• Etiket ve kapasite: KTE plakasının okunurluğu; kapasite düşüren modifikasyonların tespiti.

Mevzuat ve Standartlar

Kontrol, 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında yapılır; periyodik kontrol aralıksız, aksi öngörülmedikçe yılda en az birdir. Teknik referanslar; el zincirli bloklar için TS EN 13155, kaldıraçlı vincin güvenliğini düzenleyen TS EN 13157, elektrikli zincirli vinçler için TS EN 60204-32 ve kaldırma ekipmanları genel tasarım kuralları ile 2006/42/AT Makine Direktifi'dir. Kaldırma kapasitesinin altında işaretlenmemiş, etiketsiz caraskallar mevzuata göre kullanılamaz; kontrolde bu eksik "kritik uygunsuzluk" olarak not edilir.

Riskler ve İşletme Önerileri

Sektörde en sık karşılaşılan uygunsuzluk, zincirli kalomaların çatal ağızdan veya mandal kapalı olmadan kullanılması ve aşınmış zincirin görmezden gelinmesidir. Zincir halkasında %10'u aşan aşınma veya kalıcı boy uzaması öngörülen kopma dayanımını ortadan kaldırır. Kancanın ağzı açıldığında düzeltme (bükme) yapılması yasaktır; kanca değiştirilmelidir. Fren balatası yağlandığında yük kontrolsüz iner; zincirin greslenmesinde yalnızca üreticinin izin verdiği yağlayıcı kullanılmalıdır. Elektrikli caraskallarda zincirin boşta salınarak takılması (twist) kaldırma sırasında kancanın bloke olmasına ve zincir atmasına yol açar; bu nedenle asmadan önce zincirin açıldığından emin olunmalıdır.

Sonuç

Kontrol sonunda uygunluk ve değiştirilmesi gereken parçaları gösteren imzalı periyodik kontrol raporu verilir. Caraskal kontrolleri Kaldırma ve İletme Makineleri hizmet başlığımız kapsamındadır. Benzer kaldırmalarda Gezer Köprülü Vinç ve Monoray Vinç sayfalarımızı inceleyebilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.