TR
Genleşme Tankı / Hidrofor
Kapalı tip genleşme tankları ve hidrofor basınçlandırma gruplarının periyodik kontrolü: gövde, membran, emniyet donanımı ve manometre muayenesi.
Genleşme tankı ve hidrofor periyodik kontrolü, kapalı ısıtma ve sıcak su sistemlerinde su genleşmesini karşılayan membranlı tanklar ile şebeke suyunu basınçlandırarak tüketiciye ileten hidrofor sistemlerinin basınçlı bileşenlerinin; gövde sağlamlığı, emniyet donanımı ve işlevsellik açısından yetkili mühendislerce yılda en az bir kez denetlenmesidir.
Tank ve Hidrofor Nedir, Neden Basınçlı Kap Kapsamındadır?
Genleşme tankı, sistem suyu ısındığında hacminin artmasını karşılayarak basıncın tehlikeli düzeylere çıkmasını önleyen, içinde membran (lastik diyafram/balın) bulunan çelik basınçlı kap deposudur. Hidrofor ise pompalar, basınç şalteri ve çoğu zaman küçük bir basınç tankından oluşan otomatik basınçlandırma ünitesidir. Her iki ekipman da sürekli basınç altında çalıştığı için iş ekipmanı mevzuatında basınçlı kap olarak değerlendirilir; membran patlağının tankı suyla doldurması, basınç tankının çürümesi veya güvenlik donanımının devre dışı kalması ciddi kazalara zemin hazırlar.
- Tank gövdesi, membran ve doldurma-supap ağzı
- Emniyet ventili, manometre ve vakum kırıcı (boyler hatlarında)
- Hidroforda basınç şalteri, çekvalf ve termostatik korumalar
- Konneksiyon hatları, mesnet ve titreşim sönüm elemanları
Periyodik Kontrolde Yapılan İşlemler
- Gövde muayenesi: Dış yüzeyde korozyon, boya altı çürüme, kaynak dikişi kontrolü; alt mesnet bölgesinde nem izi araması — bu nokta tank ömrünü belirleyen kritik bölgedir.
- Ön basınç (şarj) kontrolü: Membranlı tanklarda hava ön basıncının ölçülüp sistem basıncına göre ayarlanması; su dolu (ölü) tankın tespiti, membran patlağının en somut göstergesidir.
- Membran testi: Dolum supabından hava kaçağı gözlemi ve membran bütünlük değerlendirmesi.
- Emniyet donanımı: Emniyet ventili açma basıncı, manometre doğruluğu, hidroforda basınç şalteri devreye-girme noktaları.
- Tesisat bütünlüğü: Hat kaçakları, destek elemanları ve titreşim hasarı kontrolü.
Mevzuat ve Standartlar
Kontroller, 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği uyarınca yapılır. Teknik referanslar; TS EN 13445 (basınçlı kaplar), membranlı genleşme tankları için TS EN 13831 (ısıtma) ve TS EN 805 (su tesisatı basınçlandırma) ile basınçlı ekipmanda 2014/68/AB (PED) direktifidir. Membranlı tanklar, su teması açısından içme suyu hijyen mevzuatı kapsamındaki gereklilikleri de karşılamalıdır. Periyodik kontrol aralığı, aksi öngörülmedikçe yılda en az birdir.
Riskler ve İşletme Önerileri
İşletmelerde en sık karşılaşılan sorun, vadesi geçmiş ön basıncın hiç ölçülmemesidir: ön basıncı düşen genleşme tankı, genleşme suyunu alamaz ve basınç emniyet ventilinden sürekli su tahliyesi başlatır; bu durum hem enerji kaybı hem de ventil tutukluysa tehlikeli basınç birikimi demektir. Hidrofor tanklarında membran yorgunluğu ve mesnet ayağında korozyon birleştiğinde, basınçlı tankın yerinden oynayarak bağlantı hattını zorlaması gerçek bir saha gözlemidir. Pompaların sık devreye girmesi (perdeleme) çeki valfini bozar; bu arıza belirtileri işletme bakım planına girdi olarak raporlanır. Sıcak su depolarında 60°C altına düşen saklama sıcaklığı ise Legionella riskini artırır ve kontrol raporunda ayrıca uyarı olarak not edilir.
Sonuç
Kontrol sonunda uygunluk durumu, ölçüm değerleri ve önerileri içeren imzalı periyodik kontrol raporu düzenlenir. Bu kontroller Basınçlı Kapların Periyodik Kontrolü grubumuzun parçasıdır. Sistem bileşenleri için Boyler (Sıcak Su Kazanı) ve Kalorifer Kazanı sayfalarımızı inceleyebilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.
Genleşme Tankı ve Hidrofor Kontrolü Hakkında SSS
Hidrofor-besleme grubu ile kapalı genleşme tankı aynı basınç rejiminin parçalarıdır: membran tankın ön basınç ayarı pompa start-stop değerleriyle ilişkili olmalıdır; ön basınç düşerse tank göreve geç girer, sistem darbe-su koçanına girer ve pompa kısa aralıklarla sık çalışır-yanar. Membransız (açık) genleşme hatlarında ise seviye-taşma-dondurma riskleri kontrol edilir. İki ekipmanın birbiriyle uyumu tesis basıncının teminatıdır.
Basınçlı kap niteliğindeki kapalı genleşme tankları ve hidrofor grupları İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında periyodik kontrole tabidir; basınçlı hacimlerde kontrol aralığı bir yılı aşamaz, ön basınç ve membran durumu her yıllık kontrolde ve ayrıca montaj-değişiklik sonrası yeniden doğrulanır. Pompa-mekanik salmastra, basınç şalteri ve kaçak akım koruması işletme takvimiyle izlenir; kullanıcı bazlı gözlem aylık önerilir.
Tank ön basınç ölçümü (hava valfi-şişirme) ve sistemin sıfır-nokta kontrolü, membran sızıntısı-hava kaybı testi; pompa çalışma basıncı-debi çalışma noktası, start-stop-şikak set uyumu, basınç şalteri-transmitter kalibrasyonu, tek yönlü çek-valf ve terfi hat kontrolu, manometre doğrulaması; kaçak akım rölesi-topraklama sürekliliği (elektrik), salmastra damlatma-temizlik; açık sistemlerde (genleşme hattı) seviye, hava-buhar boşaltma ve don koruması (traser-izolasyon) denetimi.
Membranı yırtık tank, suyla dolmuş genleşme hacmi (ön basınç sıfır) veya şalter-akım koruma zinciri bozuk bir hidrofor grubu; sistem aşırı basınç-su darbesi-terleme riski altında çalışır ve pompa korumasız kalır. Rapor bu kritik bulgularla servicing-dışı uyarısı üretir; değişim-onarım sonrası basınç rejimi yeniden kurgulanır. Depo-hidrojen tankı-su deposu temizliği ve hijyen (insani tüketim suyu) de yıllık planda yerini almalıdır.