TR
Yük Asansörü
Eşya-yük asansörlerinin periyodik kontrolü: halat-zincir, kabin-kapı kilidi, limit switch, fren ve regülatör muayenesi. Yetkili mühendis, imzalı rapor.
Yük asansörü periyodik kontrolü, katlar arasında palet, kasa ve malzeme taşımacılığında kullanılan elektrikli veya hidrolik yük asansörlerinin; asma organları (halat/zincir), kabin ve kapı emniyetleri, sınırlayıcıları, fren-denge sistemi ve tahrik donanımı açısından yetkili mühendislerce yılda en az bir kez muayene-test edilmesidir. Personel taşımayan, yalnızca yük indirme-bindirme amaçlı bu ekipmanda kabin kapısı ve halat bütünlüğü kontrolün kalbidir.
Yük Asansörü Tipleri ve Kapsam
Kapsamda; hidrolik silindirli yük asansörleri, çeker makaralı (traksiyon) zincir/halat tahrikli tipler ve kılavuz raylı küçük asansörler yer alır. Fabrika katları, depo asma katları, otel mutfakları ve hastane lojistik hatlarında yaygındırlar. İncelenen başlıca aksam:
- Kabin, çatı ve karşı ağırlık (varsa); kılavuz raylar ve kayıcı pabuçlar
- Halat veya zincir; tambur/kasnak ve bağlantı başlıkları
- Tahrik: elektrik motoru-redüktör veya hidrolik pompa-silindir
- Emniyet: kapı-kabin kilidi (interlock), uç switchler, aşırlık sınırlayıcı, paraşüt fren (personel binen tipte), regülatör (overspeed governor)
- Elektrik kumanda hattı, seviyeleme, alarm ve sinyal devreleri
Periyodik Kontrol Kalemleri
- Asma organı: Halatta kopan tel-atma muayenesi ve çap ölçümü; zincirde aşınma-boylama kontrolü; bağlantı başlıklarının (soket, klemps) bütünlüğü.
- Kapı ve interlock: Her katta kapı kapanmadan hareket etmeyi engelleyen kilidin fonksiyon testi; kabin kapısı cam-bant durumu, boşta takılma kontrolü.
- Sınırlayıcılar: Üst-alt limit switch, son sınır ve aşırı yük şalteri; paraşüt fren ve regülatörün (varsa) tetikleme deneyi — standartların öngördüğü aralıklarla.
- Tahrik: Redüktör yağ kaçağı, fren balatası ve hava aralığı; hidrolik tipte silindir-sızıntı, valf ve akümülatör (hat kopması kesici) kontrolü.
- Rehberlik ve kabin: Ray boşlukları, pabuç aşınması, kabin zemini-tavanı ve yükleme kapakları; titreşim ve hizalama ölçümü.
- Yük ve işlev testi: Nominal kapasitede katlar arası tam tur; seviyeleme doğruluğu, acil durdurma ve kapı-kilit diyaloğu; kapasite etiketi-imalatçı verisi uyumu.
Mevzuat ve Standartlar
Yük asansörleri 6331 sayılı Kanun, İş Ekipmanları Yönetmeliği ve makine emniyeti açısından 2006/42/AT Makine Direktifi kapsamında yılda en az bir periyodik kontrole tabidir. Teknik referanslar;TS EN 81-31 (elektrikli asansörler — yük asansörleri),TS EN 81-20/50 (personel-yük), hidrolik asansör kuralları için TS EN 81-2, halat muayenesinde TS EN 12385-9 ve makine elektrğinde TS EN 60204-1'dir. Kabin içine personel binmesinin yasak olduğu tiplerde kapı uyarı levhası ve interlock zorunlu görülür.
Riskler ve İşletme Önerileri
Yük asansörü kazalarında birinci kök neden, bozuk kapı kilidine rağmen harekettir: kapı açıkken kabin hareket ettiğinde operatör kuyu boşluğuna düşer. Bu yüzden interlock fonksiyon testi her kontrolün ilk maddesidir ve bozuk kilit "kritik" sayılır, ekipman derhal servise alınır. Halat korozyonu özellikle ıslak hacim (mutfak, soğuk hava) asansörlerinde hızla gelişir; muayene aralığı kısaltılmalıdır. Aşırı yük bindirme (palet ağırlığı etiket sınırını aşması) fren ve halat ömrünü tüketir; kumanda panosuna yük limit göstergesi ve ikaz levhası eklenmesi önerilir. Bakım sırasındaki kuyu çalışmaları için iş izni ve kilitli-etiketli (LOTO) prosedür şartnamede yer almalıdır.
Sonuç
Kontrol sonunda halat-kapı fren ve tahrik bulgularıyla imzalı periyodik kontrol raporu düzenlenir. Yük asansörü kontrolleri Kaldırma ve İletme Makineleri grubumuzdadır. Benzer taşıma hatlarında Konveyör Bant ve Monoray Sistemler sayfalarımızı inceleyebilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.
Yük Asansörü Periyodik Kontrolü Hakkında SSS
Yük asansörü (eşya tahmil asansörü) insan taşımaya mahsus değildir ve TS EN 81-31 (yüke mahsus asansörler) ile İş Ekipmanları Yönetmeliği rejimine tabidir; buna karşılık kapı-kilit bütünlüğü ve aşırı yük davranışı can güvenliği açısından yolcu asansörü kadar kritiktir. Fabrika-depo-otel mutfak-hastane laundry hatlarında kullanılan bu üniteler, kontrol ve bakım planında kaldırma makinesi olarak yönetilir; periyodik kontrol yılda bir yapılır.
Kabin-karşı ağırlık rayları-rehber pabuçları, halat-zincir (kırık-korozyon-sarım-adet kontrolu), tahrik kasnağı-fren (statik-bekletme ve dinamik frenleme), governor-aşırı hız düzenleyicisi ve kabin yakalayıcı-parachute (halat gevşeme-ani fren), kat kapıları-kabin kapısı kilit temasları (kapı açık hareket engeli), sınır şalterleri-son durdurucular-tamponlar, aşırı yük-load limit kesme, elektrik güvenlik zinciri (safety chain), kumanda-kat butonları-acil durdurma-alarm, aydınlatma-havalandırma ile makine dairesi-kuyu temizlik-topraklama-bağlama kontrolleri.
Kapı kilidi devre dışı veya kapalı-hareket eden (en ölümcül bulgu), halat kırık limiti-gevşeme aşımı, fren bekletmeme-kayma, governor-parachute arızası, son durdurucu-tampon yok veya ezik, aşırı yük kesme devre dışı, emniyet zinciri bypass edilmiş: kırmızı etiket, kilit-altı, hizmet dışı. Onarım-yetkili servis ve deney-doğrulama sonrası devreye alınır. Yük asansöründe insan taşımaya müsaade edilmez; talimat ve uyarı levhaları kontrol edilir.
Yıllık mühendis muayenesi (rapor, etiket) ve üretici/yönetmelik gereği aylık-üç aylık bakım rutini (halat-yağlama-kapı-fren ayarı) iç içe planlanır. Kuyu-su-birikintisi-makine dairesi-toz-nem (laundry, gıda) çevresi arıza hızını artırır; bu hatlarda ara kontrol önerilir. Kullanıcı eğitimleri (kapı kilidi-dokunma yasağı, aşırı yük, alarm-fren butonu) ve arıza bildirim prosedürü işletmenin sorumluluğudur; tüm rapor-bakım kartları İSG dosyasında saklanır ve mevzuat takibine (TS EN 81 serisi güncellemeleri) bağlanır.