Mobil Vinç

Mobil vinç periyodik kontrolü, kamyon şasisi üzerinde taşıma ve çalışmayı birleştiren hidrolik vinçlerin (truck mounted crane, krenli kamyon) ve tam yerinde üslenen (rough terrain) tiplerin; bom-teleskop organları, halat-kanca, yük moment indikatörü, hidrolik-fren sistemleri ve denge ayakları açısından yetkili mühendislerce yılda en az bir muayene-test edilmesidir. Hareketli şantiye koşullarında kurulan bu ekipmanda zemin hazırlığı ve dengeleme, yapısal bütünlük kadar hayatidir.

Mobil Vinç Tipleri ve Kritik Organlar

Kamyon üstü (tmcr), arazi tipi ve yük kaldırma kapasitesine göre sınıflanan; hidrolik veya elektrik tahrikli bom sistemleri kontrolde aynı mantıkla ele alınır:

• Bom, teleskop kolları, silindirleri ve pim-burç bağlantıları
• Halat tamburu, halat, kanca makara grubu ve yük bloğu
• Yük moment indikatörü (LMI) ve emniyet donanımı: aşırı yük kesici, çelik halat kopma önleyici, bom açı sensörü, çarpışma sistemi
• Çıkış denge ayakları (outrigger), silindirleri ve zemin kontak plakaları
• Tahrik, yürüyüş ve fren: şanzıman, diferansiyel frenleri, park freni
• Üst yapının şasiye bağlantısı (slewing ring) ve dönüş freni

Periyodik Kontrol Kalemleri

• Yapısal: Bom-plaka sacında çatlak ve kalıcı deformasyon, kaynak muayenesi, teleskop silindiri krom yüzeyi çizik-çukur kontrolü, pim-burç boşluk ölçümü. Çelik bomda boyası kalkmış bölgelerde korozyon kalınlık ölçümü yapılır.
• Halat-kanca: Halatta kopan tel, atma, çap ve yağlama; tambur sarım kalitesi ve uç bağlama klempleri; kanca ağzı, mandal ve makara kanalı muayenesi (halat standardı TS EN 12385-9).
• LMI doğrulama: Yük sensörü, açı ve uzunluk ölçerlerin kalibrasyon kontrolü; deneme yükü ile kesme alarm eşikleri doğrulanır. Periyodik olarak üretici kılavuzuna göre yük testi gerekir.
• Denge ayakları ve hidrolik: Ayak silindiri sızıntısı, valf ve kontroller; zemin plakası durumu; otomatik seviyeleme fonksiyon testleri; hortum patlamasına karşı valf doğrulaması.
• Dönüş ve şasi: Slewing ring dişli boşluğu ve cıvataları, dönüş freni; şasi bağlantı takozları ve burçlarda çatlak-kayma izleri.
• Emniyet donanımı: Çarpışma önleme (zon), kumanda sesli-ışıklı uyarıları, iş ışığı ve ikaz levheleri; operatör kabin görüşü.

Mevzuat ve Standartlar

Mobil vinçler 6331 sayılı Kanun, İş Ekipmanları Yönetmeliği ve karayolu taşıma düzenlemeleri kapsamında yılda en az bir periyodik kontrole tabidir; kaldırma işi planı ve zemin etüdü (ground bearing pressure) yükümlülüğü mevzuatın ayrılmaz parçasıdır. Teknik referanslar;TS EN 13001 (vinç tasarımı),TS 10116,ISO 11591 (yürür vinç LMI kuralları) ve halat için TS EN 12385 serisidir. Operatör belgesi, sinyalci (rigging) organizasyonu ve kaldırma planı belgeleri kontrolde sorgulanır.

Riskler ve İşletme Önerileri

Mobil vinç kazalarının büyük bölümü kurulum aşamasında: zemin taşıma kapasitesinin altında ayak plağı, yetersiz açı veya dengesi bozuk kurulum, bomun katlanma anında kırılması ve enerji hattı teması. Kontrol raporu bu idari-teknik riskleri azaltacak şekilde; ayak plağı boyutu, kurulum pozisyonu ve çalışma alanı krokisini veri olarak kaydeder. LMI'yi by-pass eden sistemler için acil "güvensiz" etiketi uygulanmalıdır. Halat tamburunda katlar arası bindirme (spooling) ve sürçme, kopmanın habercisidir; bom altı ve kancanın yük altında bırakılması (yüklü park) yasaklanmalıdır. Hidrolik kaçaklarda yağlama-yangın riski bir arada değerlendirilmelidir.

Sonuç

Kontrol sonunda yapısal, halat, LMI ve denge sistemlerinin uygunluğunu içeren imzalı periyodik kontrol raporu sunulur. Mobil vinç kontrolleri Kaldırma ve İletme Makineleri grubumuzdadır. Saha ekipmanlarınızda İş Makineleri ve Portal Vinç sayfalarımızı inceleyebilir, programınız için bize ulaşabilirsiniz.