Sıkılık Kontrolü

Sıkılık kontrolü, orta gerilim hücreleri, pano-bara sistemleri ve şalt ekipmanlarında mekanik bağlantı elemanlarının doğru sıkılığında ve sızdırmazlığının korunduğunun denetlenmesidir: bara ek yerleri, kablo başlıkları, cıvata-somun rondela kombinasyonları, kapak conta ve izolatör çevresi muhafaza bütünlüğü, tork anahtarı, görsel-markalama ve yerinde kaçak-okuma ölçümleriyle doğrulanır. Gevşemiş bir bara bağlantısı, temas direncini büyütüp yük altında sıcak nokta ve ark arızasına gider; zayıf sızdırmazlık ise toz-nem-girinti ile yüzey kaçak akımlarının ve izolatör bozulmasının başlangıcıdır.

Kontrol Kalemleri

• Bağlantı sıkılığı: Üretici tork değerleriyle cıvata kontrolü; boyanmış-tork işaretli (torque seal) bağlantılarda kayma izi taraması; ısıl genleşme döngüsü görmüş hatlarda yeniden sıkma gereği değerlendirmesi. Kablo pabuçları (lug) baskı yüzeyi, rondela ve paslanmaz kelepçe bütünlüğü incelenir.
• Sızdırmazlık: Hücre kapak-conta, kablo giriş rakoru, izolatör çevre fitili; toz-su sızması IP derecesini düşürür. Yağlı (GIS) tiplerde gaz kaçağı araştırması (sızıntı tespit cihazı) bu kalemin özel hâlidir.
• Yüzey ve kaçak: İzolatör yüzeyinde tracking-şeffaflaşma-çamur, baralarda renk değişimi; iletken-mesnet boşluğu ve titreşim izleri. Şüpheli yüzeylerde sızdırma akımı/UV izleme (corona) ile doğrulama yapılır.
• Mekanik: Kapak menteşe-emniyet kilitleri, ayırıcı-pervane kumanda bağlantıları, sürgü-interlock diyaloğu (topraklı konum kilidi); yay-belon aşınması ve yerinden çıkma.
• Termal doğrulama: Yük altında termal kamera taraması (Termal Kamera) sıkılık-sızdırmazlık bulgularının gerçeğe dönüşüp dönmediğini (sıcak nokta) ölçer; ΔT eşikleri fazlar arası karşılaştırmayla kurulur.

Uygulama ve Önemi

Sıkılık kontrolü genellikle enerji kesik (os-hazır) durumda yürütülür; bu yüzden OSAS (enerjisiz çalışma) izni, topraklama-kaçak akım şalteri denetimi ve gerilim yoklaması prosedürü işin ilk adımıdır. Sıcak bağlantıya müdahale (geri sıkma) risklidir; termal bulgu planlı duruşa taşınır. Torklama sonrası markalama ve tutanak, montaj hatalarının (eksik-çift cıvata) tespitinde en pratik denetimdir. Şalt sahalarında rüzgâr-titreşim ve kısa devre manyetik kuvvetleri bağlantıları zamanla gevşetir; bu yüzden periyodik kontrol, ilk yıllarda sıklaştırılan bir "oturmuşluk" takvimiyle çalışır. Yeni kurulan hücrelerde ilk 6-12 ay içinde yapılacak ilk sıkılık turu, montaj kaynaklı gevşemeleri arıza olmadan yakalayan en ekonomik uygulamadır; izolasyon mesnet lastik-metal takozlarının bütünlüğü de bu turda bakılır.

Mevzuat ve Sonuç

Kontrol; 6331 sayılı Kanun, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve işletme bakım şartnameleri kapsamındaki periyodik şalt muayenesi programındadır. Teknik referans; IEC 62271 serisi (OG kontrol-ölçüm devreleri), IEC 62230 (kablo aksesuarları) ve pano tarafında IEC 61439'dur. Sonuç; ölçüm tablosu (tork, kaçak, ΔT), fotoğraf ve önerilerle imzalı rapora bağlanır. Sıkılık kontrolleri Trafo ve Trafo Kesicilerin Test ve Analizleri grubumuzdadır; panoların komple denetiminde Bağlantı Başlık Kontrolü ve Hücre G/Ç Kontrolleri sayfalarımızı inceleyebilir, program için bize ulaşabilirsiniz.