TR
Toz ve Patlayıcı Atmosfer (ATEX) Güvenliği ve Periyodik Kontrol
Patlayıcı toz veya gaz içeren ortamlarda yanlış ekipman ya da ihmal edilen denetim; felaket boyutunda patlamalara yol açabilir. ATEX Yönetmeliği kapsamında bölge sınıflandırması, uygun ekipman kullanımı ve periyodik kontrol zorunludur.
Patlayıcı Atmosfer Nedir?
Patlayıcı atmosfer; yanıcı gaz, buhar, sis veya toz ile havanın karışmasından oluşan ve tutuşma kaynağıyla temas ettiğinde kontrol edilemeyen bir patlamaya neden olabilecek karışımdır. Tahıl, şeker, kömür, metal tozu depolayan tesisler ile boya, çözücü ve LPG kullanılan alanlar yüksek ATEX riskine sahiptir.
ATEX Bölge Sınıflandırması
| Bölge | Tanım | Patlayıcı Ortam |
|---|---|---|
| Bölge 0 | Sürekli veya uzun süre tehlikeli | Gaz / buhar |
| Bölge 1 | Normal çalışmada zaman zaman tehlikeli | Gaz / buhar |
| Bölge 2 | Normal çalışmada olası değil, kısa süreli | Gaz / buhar |
| Bölge 20 | Sürekli veya uzun süre tehlikeli | Toz |
| Bölge 21 | Normal çalışmada zaman zaman tehlikeli | Toz |
| Bölge 22 | Normal çalışmada olası değil, kısa süreli | Toz |
ATEX Ekipman Kategorileri
Her bölge için uygun ekipman kategorisi belirlenmiştir:
- Kategori 1 (G/D): Bölge 0 ve 20 için – en yüksek güvenlik düzeyi
- Kategori 2 (G/D): Bölge 1 ve 21 için
- Kategori 3 (G/D): Bölge 2 ve 22 için
Yanlış kategoride ekipman kullanımı hem yasal ihlal hem de patlama riskidir.
Periyodik Kontrol Yükümlülükleri
Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik (ATEX 153 – 1999/92/EC) kapsamında:
- Patlayıcı atmosfer ortamları bölge haritası ile belgelenmeli
- Bölgedeki tüm elektrikli ve mekanik ekipman ATEX sertifikalı olmalı
- Topraklama ve bonding (eşpotansiyel bağlantı) sistemi yılda 1 kez kontrol edilmeli
- Gaz ve toz algılama sistemleri 6 ayda bir kalibre edilmeli
- Havalandırma sistemleri periyodik olarak kontrol edilmeli
Topraklama ve eşpotansiyel bağlantı kontrolleri için topraklama ve koruma sistemleri hizmetimizi, elektrik güvenliği için elektrik güvenliği sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Patlama Önleme Hiyerarşisi
- Patlayıcı atmosferin oluşmasını engelle (kapalı sistem, inert gaz)
- Tutuşma kaynaklarını ortadan kaldır (kıvılcımsız alet, ATEX ekipman)
- Patlama etkisini sınırla (patlama tahliye kapakları, bastırma sistemleri)
Sıkça Sorulan Sorular
ATEX belgelendirmesi hangi kuruluştan alınır?
ATEX ürün sertifikasyonu; AB onaylanmış kuruluşları (Notified Body) tarafından yapılır. Türkiye'de TÜRKAK akreditasyonlu kuruluşlar bu denetimleri yürütebilir.
Tahıl veya un deposu ATEX kapsamında mıdır?
Evet. Yanıcı organik toz içeren depolama alanları ATEX kapsamındadır; Bölge 21 veya 22 olarak sınıflandırılabilir. KYF Test bu alanda bölge sınıflandırması ve denetim hizmeti sunmaktadır.
Normal endüstriyel elektrikli ekipman ATEX ortamında kullanılabilir mi?
Kesinlikle hayır. Normal elektrikli ekipmanlar kıvılcım üretebilir; bu da patlayıcı atmosferde patlamaya neden olur. Yalnızca uygun ATEX kategorisinde sertifikalı ekipmanlar kullanılabilir.
Son güncelleme: Ağustos 2026